Kiralama İşlem Sözleşmesi
İşbu Kiralama İşlem Sözleşmesi ("Sözleşme"); bir tarafta merkezi Alacaatlı Mah. Beyler Cad. No:36 İç Kapı No:14 Çankaya/ANKARA adresinde bulunan Kiramak Bilgi Teknolojileri Pazarlama ve Ticaret Anonim Şirketi ("Kiramak" veya "Şirket") ile, diğer tarafta Kiramak'ın dijital platformu, mobil uygulaması, internet sitesi, çağrı merkezi veya diğer iletişim kanalları üzerinden iş makinesi kiralama talebinde bulunan veya iş makinesini kiraya veren gerçek ya da tüzel kişi (durumuna göre "Kiracı" veya "Kiraya Veren") arasında akdedilmiştir.
Bu Sözleşme, her bir kiralama işlemi için ayrıca kurulur ve o işleme ait İşlem Bilgileri ile birlikte hüküm ifade eder.
Taraflar; Platform'un üç kullanıcılı modelinde işlem yapılabileceğini; bu modelde iş makinesini kiralayan taraf, iş makinesi sahibi / kiraya veren taraf ve operatör tarafının birden fazla kombinasyonla aynı işlem içinde yer alabileceğini kabul eder.
1. Hukuki Dayanak ve Yorum İlkesi
1.1. İşbu Sözleşme; Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Karayolları Trafik Kanunu, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatı ve ilgili sair düzenlemeler çerçevesinde uygulanır. Taraflar, ticari hayatın gerekleri ve dürüstlük kuralı çerçevesinde hareket edeceğini kabul eder.
1.2. Taraflar, işbu Sözleşme'nin kira ilişkisini kurmakla birlikte teslim, kullanım, bakım, operasyon, operatör sağlama, sigorta, hasar, cezai şart, iade, gecikme, itiraz ve uyuşmazlık çözümü konularını ayrıca düzenlediğini kabul eder.
2. Tanımlar
Kiralanan İş Makinesi: Markası, modeli, tipi, seri numarası, şase numarası, motor numarası, kapasitesi ve teknik özellikleri İşlem Bilgileri'nde ve Platform'daki makine kaydında gösterilen iş makinesini, ekipmanı veya cihazı ifade eder.
Kiracı: İş makinesini kiralama, kullanım, inşaat, saha, üretim, taşıma, kazı, yükleme veya benzeri amaçlarla teslim alan gerçek veya tüzel kişiyi ifade eder.
Kiraya Veren: İş makinesinin malikini, zilyedini, işletmecisini, yetkili kullanıcısını veya kiraya verme hakkına sahip gerçek veya tüzel kişiyi ifade eder.
Operatör: İş makinesini kullanmak üzere gerekli ehliyet, sertifika, yeterlilik veya mesleki donanıma sahip gerçek kişiyi ifade eder.
Platform / Uygulama: Kiramak tarafından işletilen mobil uygulama, internet sitesi, yönetim paneli, çağrı merkezi sistemi ve bunların bağlı sürümlerini ifade eder.
Teslim Kaydı: İş makinesinin teslim alındığını; teslim tarihi, saati, yeri ve durumunu gösteren, Platform üzerinde tutulan elektronik kaydı ifade eder.
İşlem: Kiralama talebi, teklif, onay, teslim, kullanım, ücretlendirme, iade ve kapanış süreçlerinin tamamını ifade eder.
Kira Bedeli: İşlem Bilgileri'nde gösterilen saatlik, günlük, haftalık, aylık veya proje bazlı bedeli ifade eder.
İş Sahası: İş makinesinin kullanılacağı şantiye, fabrika, depo, saha, yol, arazi veya benzeri çalışma alanını ifade eder.
3. İşlem Bilgileri
3.1. İşbu Sözleşme'ye konu kiralama işlemi, Platform'da tutulan ve işlem onaylanmadan önce taraflara gösterilen aşağıdaki bilgilerle sınırlıdır:
| Alan | İçerik |
|---|---|
| İş Makinesi | Marka, model, tip, seri / şase numarası, kapasite, ekipman listesi |
| Kiraya Veren | Unvan veya ad-soyad, vergi kimlik numarası, vergi dairesi, adres |
| Kiracı | Unvan veya ad-soyad, vergi kimlik numarası, vergi dairesi, adres |
| Operatör | Görevlendirilen operatörün adı (operatörlü kiralamalarda) |
| Teslim Yeri | Makinenin teslim edileceği adres |
| İade Yeri | Makinenin iade edileceği adres |
| Başlangıç Tarihi / Saati | Kiralamanın planlanan başlangıcı |
| Bitiş Tarihi / Saati | Kiralamanın planlanan bitişi |
| Kira Bedeli | Makinenin bedeli ve ücretlendirme birimi |
| Hizmet Bedeli | Yakıt, nakliye, operatör ulaşım / yemek / konaklama gibi ek hizmet kalemleri |
| Komisyon | Kiramak'ın komisyonu (madde 8) |
| Depozito / Güvence | Varsa alınan güvence tutarı |
Tarafların kimliği İşlem Bilgileri'nde hesabın türüne göre gösterilir: hesap bir şirkete aitse ticari unvan, vergi kimlik numarası ve vergi dairesi; bir gerçek kişiye aitse ad-soyad ve T.C. kimlik numarası. Gerçek kişinin T.C. kimlik numarası aynı zamanda vergi kimlik numarasıdır; vergi dairesi yalnızca şirket hesaplarında bulunur.
3.2. İşlem Bilgileri, işbu Sözleşme'nin ayrılmaz parçasıdır ve çelişki hâlinde işbu Sözleşme'nin genel hükümlerine üstün gelir.
3.3. İşlem Bilgileri, kiralama onaylandığı anda o hâliyle dondurulur. Sonradan yapılan her değişiklik, kendi kaydı ve kendi tarihi ile ayrıca tutulur.
4. İşlemin Hukuki Niteliği ve Kiramak'ın Konumu
4.1. İşbu Sözleşme, tarafların kiralama iradesine ilişkin, ilgili işlem özelinde akdedilmiştir.
4.2. Kiramak bu işlemin asıl tarafıdır. Kiramak, iş makinesini Kiraya Veren'den kiralar ve kendi nam ve hesabına Kiracı'ya kiraya verir. Kiracı'nın karşı tarafı Kiramak, Kiraya Veren'in karşı tarafı da Kiramak'tır. Kiracı, kiralamanın tamamına ilişkin tek bir faturayı Kiramak'tan alır.
4.3. Kiramak'ın asıl taraf olması aşağıdakileri değiştirmez: Kiramak iş makinesinin maliki değildir, operatörün işvereni değildir ve iş sahasındaki fiili işleten değildir.
4.4. İşbu Sözleşme kapsamındaki kiralama, Türk Borçlar Kanunu anlamında zaman kirası olarak değerlendirilir.
4.5. Kiramak'ın bu işlemden doğan sorumluluğu, işleme ait toplam kiralama bedeli ile sınırlıdır. Bu sınırlama, Kiramak'ın kastından veya ağır ihmalinden doğan zararlarda ve emredici mevzuatın izin vermediği hâllerde uygulanmaz.
4.6. Kiramak, Kiracı'ya karşı asıl taraf sıfatıyla sorumlu tutulduğu hâllerde, zararın Kiraya Veren'e veya Kiracı'ya atfedilebilen kısmı için ilgili tarafa rücu eder.
5. Rezervasyon ve Onay
5.1. Kiracı'nın kiralama talebi, Kiraya Veren'in kabulü ve Kiracı'nın onayı ile işlem kurulmuş sayılır.
5.2. İşlem onaylanmadan önce gösterilen bedeller, içerdiği maliyet kalemleri değişebileceğinden bilgilendirme niteliğindedir. Kesin bedel, işlemin onayı ile oluşur ve İşlem Bilgileri'ne yazılır.
5.3. İşleme uygulanacak sözleşme metinleri, ödeme ekranı açılmadan önce taraflara gösterilir ve kabul edilir. Kabul kaydı, gösterilen metnin sürüm numarasını, yürürlük tarihini ve bayt bazında özetini (sha256) içerir.
6. Teslim ve Tesellüm
6.1. Makine teslimi sırasında teslim kaydı, fotoğraf kayıtları, çalışma saati kaydı, hasar tespiti, ekipman listesi, yakıt seviyesi ve operatör bilgisi kayda alınır.
6.2. Teslimde görülen açık hasarlar ayrıca belirtilir. Gizli ayıp iddiası, teslim sonrası makul süre içinde ileri sürülmelidir.
6.3. Şüpheye mahal bırakmamak adına teslim, masrafı Kiracı'ya ait olmak üzere Kiraya Veren tarafından yapılır. Nakliye bedeli İşlem Bilgileri'nde ayrı bir hizmet kalemi olarak gösterilir.
7. Ödeme ve Tahsilat
7.1. Ödeme doğrudan bu kiralamaya tahsis edilir. Kullanıcı, Platform'a önceden para yükleyemez ve Platform'da harcanabilir genel bir kredi tutamaz; Kiramak böyle bir yapı ihdas etmez.
7.2. Kira bedeli, komisyon, hizmet bedeli, güvence tutarı, iptal bedeli, gecikme bedeli ve hasar kesintileri Kiracı'dan şu yollarla tahsil edilir:
- Banka havalesi / EFT ile doğrudan Kiramak'ın banka hesabına; veya
- Kredi / banka kartı ile, Kiramak'ın anlaşmalı olduğu yetkili ödeme kuruluşunun altyapısı üzerinden.
7.3. Kart ile ödemede kart bilgileri Kiramak'ta tutulmaz; işlem kayıtları ve ödeme durumları saklanır. Ödeme kuruluşunun değişmesi işbu Sözleşme'nin değişmesini gerektirmez.
7.4. Tahsil edilen tutar, kiralama tamamlanana ve itiraz süresi (madde 11.2) geçene kadar Kiramak nezdinde tutulur; bu süre sonunda komisyon düşülerek madde 7.6'daki süre içinde Kiraya Veren'e aktarılır veya iade koşullarının doğması hâlinde Kiracı'ya iade edilir.
7.5. Nakit olarak işaretlenmiş ilanlarda bedel doğrudan Kiracı ile Kiraya Veren arasında ödenir; Kiramak paraya hiçbir aşamada dokunmaz.
7.6. Aktarım süresi. Madde 7.4'teki aktarım yedi (7) gün içinde tamamlanır. Süre, madde 11.2'deki itiraz süresinin itirazsız dolduğu anda başlar; süresinde itiraz yapılmışsa itirazın Kiramak tarafından sonuçlandırıldığı anda başlar. Bu süre takvim günü üzerinden hesaplanır ve kesintisiz olarak işler; hafta sonları ile resmî ve dinî bayram tatilleri süreye dâhildir. Madde 11.3'te tanımlanan iş günü hesabı bu süreye uygulanmaz. İtiraz süresi ile aktarım süresi birbirini izler, çakışmaz: kırk sekiz saatlik itiraz süresi dolmadan yedi günlük süre işlemeye başlamaz. Madde 11.4 uyarınca aktarımı bekleten bir sebep bulunduğu sürece bu süre işlemez; sebep ortadan kalktığında süre işlemeye başlar veya kaldığı yerden işler. Madde 7.5 kapsamındaki nakit ilanlarda bu madde uygulanmaz.
7.7. Kart ödemesine banka nezdinde itiraz (ters ibraz). Kart ile yapılmış bir ödeme hakkında kart hamilinin bankası nezdinde itiraz — ters ibraz — süreci başlatılırsa, Kiramak ilgili tutarın aktarımını süreç sonuçlanana kadar bekletir. Aktarım daha önce yapılmış ve ters ibraz Kiracı lehine sonuçlanmışsa, Kiraya Veren aldığı tutarı Kiramak'ın yazılı bildirimi üzerine yedi (7) gün içinde iade eder; Kiramak bu tutarı Kiraya Veren'in doğmuş veya doğacak hak edişlerinden mahsup edebilir. Kiracı, bu kiralamaya ilişkin uyuşmazlıklarını önce madde 11'deki itiraz yolundan ileri sürer. Bu madde yalnızca kart ile yapılan ödemelerde uygulanır; madde 7.5 kapsamındaki nakit ilanlarda uygulanmaz.
7.8. İade süresi. İade koşullarının doğduğu hâllerde Kiramak, iade işlemini en geç beş (5) iş günü içinde başlatır. Kart ile yapılmış ödemelerde iade, ödemenin alındığı yetkili ödeme kuruluşunun altyapısı üzerinden ve ödemenin yapıldığı karta gerçekleştirilir; tutarın kart hesabına yansıma süresi Kiracı'nın bankasına bağlıdır ve Kiramak'ın denetiminde değildir. Banka havalesi / EFT ile yapılmış ödemelerde iade, paranın gönderildiği hesaba yapılır.
8. Komisyon ve Fatura
8.1. Kiramak, kiralamayı kendi adına satın alıp kendi adına satar. Kiraya Veren, Kiramak'a KDV hariç toplam kiralama bedeli üzerinden %10 oranında indirim uygulanmış tutar üzerinden fatura düzenler; Kiramak ise Kiracı'ya bedelin tamamı üzerinden fatura düzenler. Kiramak'ın payı bu iki tutar arasındaki farktır; ayrıca bir komisyon faturası düzenlenmez. Bu Sözleşme'de “komisyon” denildiğinde bu fark anlaşılır ve tutarı İşlem Bilgileri'nde ayrıca gösterilir. Bu madde, bedelin doğrudan taraflar arasında nakit ödendiği ilanlarda uygulanmaz: bu kiralamalarda bedel Kiramak'a hiç uğramaz ve Kiramak komisyon almaz.
8.2. Bu Sözleşme'de yazılı olan komisyon dışında; ödeme altyapısı masrafı, destek hizmet bedeli, hesap yönetim bedeli veya iptal / iade yönetim bedeli adı altında ayrıca bir kesinti yapılmaz.
8.3. Cezai şart, tazminat ve iptal tazminatı tutarları komisyon matrahına dâhil değildir.
8.4. Kiraya Veren, kiralama bedeli üzerinden Kiramak'a fatura düzenler. Operatörlü kiralamalarda makine bedeli ile operatör bedeli faturada ayrı kalemler olarak gösterilir. Kiracı, kiralamanın tamamına ilişkin tek bir faturayı Kiramak'tan alır.
8.5. İndirim, faturanın toplamı üzerinden uygulanır ve bu nedenle bütün kalemlere, operatör kalemi dâhil, oranlı olarak yansır: her kalem kendi tutarının %10'u kadar indirilir; kuruş yuvarlamalarından doğan fark makine kirası kaleminde toplanır. Kiraya Veren'in faturasındaki KDV ve — operatörlü kiralamalarda — KDV tevkifatı, indirim uygulanmış kalem tutarları üzerinden hesaplanır. Kiracı'nın ödeyeceği toplam bedel bundan etkilenmez.
9. Uzatma ve Ek Sözleşme
9.1. Kiralamanın süresi, tarafların onayıyla ve sınırsız sayıda uzatılabilir.
9.2. Onaylanan her uzatma, işbu Sözleşme'ye atıf yapan ayrı bir ek sözleşme doğurur. Her ek sözleşmenin kendi süresi, kendi bedeli, kendi tahsilatı ve kendi komisyon kalemi bulunur.
9.3. Nakit olarak işaretlenmiş ilanlarda uzatma bir tahsilat doğurmaz.
9.4. Sözlü uzatma, Platform üzerinden yazılı teyit ile desteklenmedikçe bağlayıcı sayılmaz.
10. İade ve Kesin Hesap
10.1. Makine iadesinde Kiraya Veren tarafından gecikme kontrolü, hasar kontrolü, yakıt ve sarf kontrolü, kullanım saati kontrolü, temizlik ve saha uygunluğu kontrolü yapılır.
10.2. Kesin hesap sonucunda fazla ödeme varsa Kiracı'ya iade edilir; eksik ödeme veya zarar varsa Kiracı'dan tahsil edilir veya varsa güvence tutarından mahsup edilir.
11. İtiraz
11.1. Taraflardan biri; kiralamanın tamamlanmasına, kesin hesaba veya hasar tespitine Platform üzerinden itiraz edebilir.
11.2. İtiraz süresi ve başlangıcı. İş, makineyi kullanan taraf tarafından Platform üzerinden tamamlandı olarak işaretlenir. İtiraz süresi kırk sekiz (48) saattir ve işin tamamlandı olarak işaretlendiği an başlar. Bu süre kesintisiz olarak işler; hafta sonları ve resmî tatiller süreye dâhildir. Kiralamanın tamamlanmasına itiraz Kiracı tarafından yapılır; itiraz, kiralamanın kendiliğinden tamamlanmasını durdurur ve konuyu Kiramak'ın önüne taşır. İtiraz süresi içinde itiraz edilmezse kiralama tamamlanmış sayılır. Kiralama süresi sona erdiği hâlde iş tamamlandı olarak işaretlenmemişse Platform taraflara işin bitip bitmediğini sorar ve yanıt gelmezse kiralamayı kendiliğinden tamamlar; Kiracı bu süre içinde de itiraz edebilir. Bu itiraz da kendiliğinden tamamlanmayı durdurur ve bu maddedeki hükümlere tabidir.
11.3. İtirazlar bir Kiramak yetkilisi tarafından incelenir. Kiramak, itiraza üç iş günü içinde yazılı olarak cevap verir. Otomatik olarak sonuçlandırılan itiraz yoktur; her itiraz bir insan tarafından okunur. İşbu Sözleşme'de iş günü, cumartesi ve pazar dışındaki günleri ifade eder; resmî ve dinî bayram tatilleri iş günü olarak sayılır. İki süre farklı sayılır: madde 11.2'deki itiraz süresi kesintisiz saat, bu maddedeki cevap süresi iş günü üzerinden hesaplanır.
11.4. İtiraz süresi boyunca ve sonuçlandırılmamış bir itiraz bulunduğu sürece ilgili tutarın aktarımı bekletilir.
12. İptal ve İade Rejimi
12.1. Bir kiralama için tek bir iptal rejimi uygulanır ve bu rejim, iptalin kiralamanın başlangıç anına ne kadar süre kala yapıldığına göre belirlenir. Kiralamanın süresine veya iptalin hangi ekrandan yapıldığına göre değişen ayrı rejimler uygulanmaz. Makinenin sevk edilmiş olması da iade oranını değiştirmez; sevk edilmiş bir makinede yalnızca o kiralamaya ait nakliye bedeli aşağıdaki şekilde iptali yapan tarafa yüklenir.
Nakliye bedeli. İptal bildirimi Platform'a ulaştığı anda makine sevk edilmişse, o kiralamaya ait nakliye bedelinin tamamı — İşlem Bilgileri'nde yazılı tutar, KDV dâhil — iptali yapan tarafa aittir. Kiracı'nın iptalinde bu tutar, yukarıdaki orana göre hesaplanan iadeden düşülür ve Kiraya Veren'e ödenir; Kiraya Veren'in iptalinde Kiracı'ya iade edilir ve Kiraya Veren'in hakedişinden düşülür. Kiracı'dan hiçbir hâlde ödediğinden fazlası alınmaz; nakliye bedeli kalan iadeyi aşarsa iade sıfıra iner, eksiye düşmez. Bu fıkra, mücbir sebebe dayanan iptallerde uygulanmaz. Makine sevk edilmemişse nakliye bedeli hiçbir tarafa yansıtılmaz.
12.2. İptali yapan ve tahsil edilen bedelin iadesini talep eden taraf Kiracı'dır. Kiracı'nın iptalinde, kalan süreye göre belirlenen oranda iade Kiracı'ya yapılır; iade edilmeyen kısım, Kiraya Veren'in ifaya hazırlık nedeniyle uğradığı zararın karşılığı olarak Kiraya Veren'e ödenir. Uygulanacak oranlar aşağıdaki tablodadır.
| İptali yapan | İşin başlamasına kalan süre | Kiracı'ya iade | Karşı tarafa tazminat | Kiramak komisyonu |
|---|---|---|---|---|
| Kiraya Veren | 72 saat ve daha fazla | %100 | — | alınmaz |
| Kiraya Veren | 24 saat ve daha fazla, 72 saatten az | %100 | — | alınmaz |
| Kiraya Veren | 24 saatten az | %100 | — | alınmaz |
| Kiraya Veren | iş başladıktan sonra | çalışılan günlerin bedeli düşülür, kalanı iade edilir | — | alınmaz |
| Kiracı | 72 saat ve daha fazla | %100 | — | alınmaz |
| Kiracı | 24 saat ve daha fazla, 72 saatten az | %75 | Kiraya Veren'e %25 | alınmaz |
| Kiracı | 24 saatten az | %50 | Kiraya Veren'e %50 | alınmaz |
| Kiracı | iş başladıktan sonra | çalışılan günlerin bedeli düşülür, kalanın %50'si | Kiraya Veren'e kalanın %50'si | alınmaz |
| Mücbir sebep | her zaman | iş başlamadıysa %100; iş başladıysa çalışılan günlerin bedeli düşülür, kalanı iade edilir | — | alınmaz |
Kalan süre, iptal bildiriminin Platform'a ulaştığı an ile İşlem Bilgileri'nde yazılı kiralama başlangıç anı arasındaki süredir ve kesintisiz saat üzerinden hesaplanır. Kademe sınırları Kiracı lehine okunur: kalan süre tam olarak yetmiş iki (72) saat ise %100 iade kademesi, tam olarak yirmi dört (24) saat ise %75 iade kademesi uygulanır. Bir başka deyişle her kademe kendi alt sınırını kapsar; sınır anında daima Kiracı'nın lehine olan üst kademe geçerlidir.
12.3. Kiraya Veren'in iş başlamadan önceki iptalinde tahsil edilen bedelin tamamı Kiracı'ya iade edilir ve Kiraya Veren'e bir ödeme yapılmaz. Kiraya Veren'in iş başladıktan sonraki iptalinde çalışılan günlerin bedeli tahsil edilen bedelden düşülür ve kalan tutar Kiracı'ya iade edilir; düşülen tutar, makinenin fiilen kullanıldığı günlerin kira bedelidir, bir tazminat değildir ve Kiraya Veren'e ödenir. Her iki hâlde de Kiraya Veren, Kiracı'ya ayrıca bir tazminat ödemez ve iptal Kiraya Veren'in Platform'daki değerlendirme puanına yansır.
12.4. Kiracı'nın iş başladıktan sonraki iptalinde çalışılan günlerin bedeli toplam bedelden düşülür; kalan tutarın %50'si Kiracı'ya iade edilir, %50'si Kiraya Veren'e tazminat olarak ödenir.
12.5. Mücbir sebep hâlinde, iş henüz başlamamışsa tahsil edilen bedelin tamamı Kiracı'ya iade edilir. İş başladıktan sonra ortaya çıkan mücbir sebep hâlinde çalışılan günlerin bedeli tahsil edilen bedelden düşülür ve kalan tutar Kiracı'ya iade edilir. Her iki hâlde de taraflardan hiçbiri diğerinden tazminat talep edemez ve yukarıdaki tablonun kalan süreye bağlı kademeleri uygulanmaz.
12.5.1. Mücbir sebep; tarafların denetimi dışında kalan, öngörülemeyen ve kaçınılamayan hâllerdir. Bunlar özellikle doğal afet (deprem, sel, heyelan, yangın), salgın hastalık, savaş ve seferberlik hâli, terör olayları, genel grev ve lokavt, yetkili makamlarca konulan resmî yasak veya kısıtlama ile sahaya erişimi engelleyen yol kapanmasıdır. Mücbir sebebe dayanan taraf, iptal sırasında bu hâli belge ile veya yazılı beyanla ortaya koymakla yükümlüdür; belge veya beyan sunulmaksızın yapılan iptal, mücbir sebep hâli olarak değil, iptali yapan tarafın olağan iptali olarak değerlendirilir ve yukarıdaki tablonun ilgili satırına tâbidir.
12.6. Kiramak, iptal nedeniyle doğan tazminat tutarından komisyon almaz.
12.7. Kiracı, iptal işlemini tamamlarken iptal nedenini Platform'da sunulan seçenekler arasından seçmek zorundadır; neden seçilmeden iptal kaydı oluşturulmaz. Seçilen neden, iptalin hangi satıra girdiğinin ve mücbir sebep iddiasının değerlendirilmesinde esas alınır.
12.8. Uygulanacak iade ve tazminat oranı ile tutarları, iptal ekranında işlem onaylanmadan önce Kiracı'ya gösterilir. Bir kiralamaya, iptal bildiriminin yapıldığı andaki kalan süreye karşılık gelen kademe uygulanır.
12.9. İş başlamadan önce yapılan süre kısaltması kısmi iptaldir. Taraflar iş başlamadan önce kira süresini kısaltmakta anlaşırsa, kiralamadan çıkarılan süre bakımından bu madde uygulanır:
(a) Azalan birimlerin bedeli, kısaltma talebinin Platform'a ulaştığı andaki kalan süreye göre, talebi yapan tarafın madde 12.2'deki tablo satırı uyarınca Kiracı'ya iade edilir. Oran talep anında belirlenir; talebin daha sonra onaylanması oranı değiştirmez. Oran ve tutar, talep gönderilmeden önce talebi yapana, talep onaylanmadan önce de onaylayacak tarafa gösterilir.
(b) Kısaltma, faturalanan birim sayısını (saatlik kiralamada saat, günlük kiralamada gün) azaltmıyorsa iade doğurmaz; azaltıyorsa yalnızca azalan birimler iade hesabına girer. Azalan birimlerin bedeli, rezervasyonda dondurulan makine birim fiyatı ve süreye bağlı hizmetlerin birim fiyatları üzerinden, KDV dâhil hesaplanır ve kiralamada kalan kira bedelini aşamaz. Nakliye bedeli gibi süreye bağlı olmayan kalemler kısaltmada iade edilmez; nakliye bedeli yalnızca kiralamanın iptalinde madde 12.1'e göre yüklenir.
(c) Kaydırma da kısmi iptaldir. Başlangıcı ileri alınan bir kiralamada — bitişi de birlikte ileri alınsa bile — boşalan günler bu madde uyarınca kısmi iptal sayılır; bitişe eklenen günler ise uzatma olarak ücretlendirilir. Uzatma bedeli talep onaylandığında tahsil edilir, boşalan günlerin iadesi ise kiralamanın kesin hesabında yapılır; bu nedenle iki tutar birbirinden düşülerek değil, ayrı ayrı gösterilir.
(d) İade edilmeyen kısım, Kiraya Veren'e tazminat olarak ödenir ve komisyon matrahına girmez; Kiramak komisyonu kiralamada kalan tutar üzerinden hesaplanır. Kısaltma, asıl kiralamaya atıf yapan ayrı bir ek sözleşme olarak kayda geçer.
(e) Kısaltılmış kiralama sonradan Kiracı tarafından iptal edilirse, tablo yalnızca kalan süreye uygulanır; kısaltmada çıkarılan süre ikinci kez hesaba katılmaz ve kısaltmada Kiraya Veren'e ödenen tazminat iade edilmez. İptal Kiracı'ya yüklenemiyorsa — Kiraya Veren'in iptali, mücbir sebebe dayanan iptal, Platform'un kendiliğinden yaptığı iptal veya Kiracı'nın sebep olmadığı bir çakışma nedeniyle yapılan iptal gibi — kısaltmada Kiraya Veren'e ödenen tazminat da Kiracı'ya iade edilir.
(f) İade, Kiracı'nın ödediği tutarı hiçbir hâlde aşmaz ve eksiye düşmez; kiralamanın kesin hesabıyla birlikte yapılır.
(g) Bedeli Kiramak üzerinden tahsil edilen bir kiralamada iş başladıktan sonra süre bu yolla kısaltılamaz; iş, Platform'daki erken bitirme talebiyle sona erdirilir.
(h) Erken bitirmede kesinti yapılmaz. Talebin Platform'a ulaştığı gün (saatlik işlerde ulaştığı saat) kullanılmış sayılır; bundan sonra kalan kullanılmamış tam günlerin (saatlik işlerde tam saatlerin) bedeli, rezervasyonda dondurulan makine birim fiyatı ve süreye bağlı hizmetlerin birim fiyatları üzerinden, KDV dâhil, tamamen Kiracı'ya iade edilir; aylık fiyatlı kalemlerde bir günün bedeli aylık bedelin otuzda biridir; aylık işlerde kalan günler takvim günü olarak sayılır ve sürenin başladığı saatte sona erdiği son takvim günü ayrı bir gün sayılmaz. Talebi hangi taraf açmış olursa olsun tutar talep anında belirlenir ve talebin ne zaman onaylandığına göre değişmez. Bedeli ödenmemiş süre için iade doğmaz; iade, kiralamada kalan kira bedelini aşamaz ve daha önce ödenen tazminatı kapsamaz. Nakliye bedeli ve pazarlıkla belirlenen tutarlar gibi süreye bağlı olmayan kalemler iade edilmez; işin duraklatıldığı süre kullanılmış sayılır. Kiracı'nın erken bitirme talebi, yanıt süresi içinde reddedilmezse bu sürenin sonunda kabul edilmiş sayılır ve talep anında belirlenen tutarla uygulanır; Kiraya Veren'in açtığı ve yanıt süresi içinde kabul edilmeyen talep düşer. Kiracı, kendi erken bitirme talebi yanıt beklerken kiralamayı iptal edemez. Üzerinde anlaşılmış ancak bedeli henüz ödenmemiş bir süre uzatması varken erken bitirme, kısaltma, yeni uzatma, başka bir tarih değişikliği veya kısmi iade talebi açılamaz ve Kiracı işin tamamlandığını onaylayamaz; Kiracı önce uzatmanın bedelini öder ya da uzatmadan vazgeçer. İş duraklatıldığında veya makinenin gelmediği bildirildiğinde açık talepler ve bedeli ödenmemiş uzatma, Kiraya Veren işin tamamlandığını bildirdiğinde ise bedeli ödenmemiş uzatma kapatılır; kapatılan uzatmanın bedeli tahsil edilmez ve talep gerektiğinde yeniden açılabilir. Önceki bir işin uzaması makineyi hâlâ meşgul tutuyorsa, çakışma sürdüğü sürece kiralamanın tarihleri değiştirilemez; Kiracı bunun yerine kiralamayı iptal edebilir ve çakışmaya Kiracı sebep olmadıysa iptal tazminatsızdır, iade tamdır. İşe itiraz edildiğinde açık kısmi iade talebi kapatılır ve iade, itirazın sonucunda belirlenir.
13. Kullanım ve Güvenlik Sorumluluğu
13.1. İş makinesinin kullanımı, sevki, sahada çalıştırılması ve operasyona ilişkin tüm faaliyetlerde, başta 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ikincil düzenlemeleri olmak üzere ilgili mevzuata uygun hareket edilmesi zorunludur. Operatör, Kiraya Veren ve Kiracı; kendi faaliyet alanları bakımından gerekli tüm iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini almakla ve uymakla yükümlüdür.
13.2. Platform üzerinden kiralanan iş makinelerini yalnızca gerekli ehliyet, sertifika, operatörlük belgesi, mesleki yeterlilik ve yasal izinlere sahip kişiler kullanabilir. Operatörün mevzuata uygun görevlendirilmesinden, eğitiminden ve çalışma koşullarının denetlenmesinden operatörü sağlayan taraf sorumludur.
13.3. Kiracı; iş makinesinin kullanılacağı çalışma sahasının iş sağlığı ve güvenliği bakımından uygunluğunu sağlamak, gerekli saha güvenlik önlemlerini almak, riskli alanları işaretlemek, üçüncü kişilerin can ve mal güvenliğini korumak ve operatörün güvenli çalışma koşullarına erişimini sağlamakla yükümlüdür.
13.4. İş makinesinin kullanımından doğabilecek iş kazaları, meslek hastalıkları, idari yaptırımlar, üçüncü kişi zararları, operatör kaynaklı kusurlar veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırılıklardan doğan hukuki, idari ve cezai sorumluluk; atfedilebildiği ölçüde ve kusuru oranında ilgili tarafa aittir. Kiramak, iş sahasında fiilen bulunmadığı ve saha yönetimini üstlenmediği için, iş kazalarından ve saha operasyonlarından kendisine atfedilebilen bir kusur bulunmadıkça sorumlu tutulamaz. Böyle bir zararın Kiramak'a yöneltilmesi durumunda ilgili taraf, zarar, tazminat, idari para cezası, yargılama gideri ve vekâlet ücretini karşılamayı; Kiramak'ın bu sebeple yaptığı ödemeleri ilk talepte aynen tazmin etmeyi geri dönülemez biçimde kabul, beyan ve taahhüt eder.
13.5. Taraflar; iş sağlığı ve güvenliği bakımından acil ve tehlikeli bir durumun ortaya çıkması hâlinde ilgili faaliyeti derhâl durdurmak, gerekli bildirimleri yapmak ve zararın büyümesini önlemek amacıyla makul tüm tedbirleri almakla yükümlüdür.
13.6. Taraflar, iş makinesinin kullanımı sırasında çevre mevzuatına uygun hareket etmekle yükümlüdür. Atık yönetimi, yakıt ve kimyasal madde kullanımı, gürültü, toz, emisyon, hafriyat, sızıntı ve çevresel kirlilik konularında gerekli önlemler alınır. Bu kapsamda doğan çevresel zarar, idari para cezası ve üçüncü kişi taleplerinden doğrudan ilgili taraf sorumludur.
14. Sigorta Yükümlülükleri
14.1. Taraflar, kiralama faaliyetleri, iş makinelerinin kullanımı, taşınması, operasyonel süreçler ve üçüncü kişilere verilebilecek zararlar bakımından gerekli sigorta poliçelerini yürürlükte tutmakla yükümlüdür. Bu kapsamda faaliyet konusuna ve operasyonun niteliğine uygun all risk sigortası başta olmak üzere gerekli teminatlar sağlanır.
14.2. Taraflar, Kiramak'ın talebi hâlinde poliçelerini, teminat kapsamlarını ve geçerlilik sürelerini Kiramak'a ibraz etmekle yükümlüdür.
14.3. Sigorta yükümlülüğünün yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde Kiramak, ilgili kullanıcının ilan yayınlama ve kiralama gerçekleştirme faaliyetlerini geçici olarak durdurabilir.
14.4. Poliçelerin geçerliliğini korumak ve değişiklikleri gecikmeksizin bildirmek ilgili tarafın sorumluluğundadır.
15. Mücbir Sebep
15.1. Tarafların bu Sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini kısmen veya tamamen yerine getirmesini engelleyen mücbir sebepler nedeniyle taraflar sorumlu tutulamaz. Mücbir sebep süresince etkilenen yükümlülükler askıya alınır ve bu durum ihlal, temerrüt veya tazminat sorumluluğu doğurmaz. Mücbir sebebin otuz (30) günden fazla sürmesi hâlinde taraflar, tazminat yükümlülüğü doğmaksızın fesih hakkına sahiptir.
15.2. Mücbir sebebe dayanan taraf, aldığı tedbirler hakkında diğer tarafa makul süre içinde bilgi verir.
16. Belgeler Arasındaki Öncelik Sırası
16.1. Belgeler arasında çelişki bulunması hâlinde, özel olan genel olana üstün gelir. Öncelik sırası aşağıdaki gibidir:
- Bu işleme ait İşlem Bilgileri
- İşbu Kiralama İşlem Sözleşmesi
- Operatörlü İş Makinesi Kiralama Sözleşmesi veya Sade İş Makinesi Kiralama Sözleşmesi
- Operatör Sözleşmesi, Operatör Sorumluluk Protokolü, Yedek Operatör ve Operatör Değişim Protokolü
- Kiraya Veren Üye Sözleşmesi veya Kiracı Üye Sözleşmesi
- Mesafeli Hizmet Sözleşmesi
- Kullanım Koşulları
16.2. Emredici mevzuat hükümleri her hâlde saklıdır.
17. Yürürlük ve Son Hükümler
17.1. Yürürlük. İşbu Sözleşme, taraflarca elektronik ortamda onaylandığı an yürürlüğe girer. Elektronik onay tarihi, imza tarihi yerine geçer. Kiramak, onay anında gösterilen metnin sürüm numarasını, yürürlük tarihini ve metnin bayt bazında özetini (sha256) kayıt altına alır.
17.2. Kiramak metinde esaslı bir değişiklik yaparsa yeni sürüm ayrıca kabule sunulur; redaksiyonel düzeltmeler yeniden kabul gerektirmez.
17.3. İşbu Sözleşme'nin bir hükmü kısmen veya tamamen geçersiz hâle gelirse, Sözleşme'nin geri kalanı geçerliliğini korur.
17.4. Kiramak'ın bu Sözleşme kapsamındaki bir hakkını kullanmaması, geç kullanması veya belirli bir olay bakımından uygulamaması, o haktan feragat edildiği şeklinde yorumlanamaz.
17.5. Taraflar arasında çıkabilecek uyuşmazlıklarda tarafların defter, kayıt ve belgeleri ile dijital kayıtları 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca delil olarak kabul edilir.
17.6. İşbu Sözleşme'den kaynaklanan uyuşmazlıklarda Ankara İcra Daireleri ve Ankara Mahkemeleri yetkilidir.